Przydomki
dawidowskie można podzielić na dwa rodzaje: przynależne do rodzin
i te przypisane do osób.
Pierwsze
wynikają z wielowiekowej historii wsi. Już w księgach metrykalnych
XVII w. można znaleźć takie nazwiska jak: Kotiuszko, Duda,
Szeremeta, Huk, Gulewicz, Korzeniowski, Baran, Palica i inne. Zatem
gałęzie niegdysiejszych rodów z czasem rozrastały się i
przenikały, a pokrewieństwo było coraz dalsze i dalsze. Jak w
takiej sytuacji rozróżnić kto z jakiego rodu pochodzi? Zaczęto
nadawać przydomki rodzinom i tak pojawiały się Barany- Lube,
Huki-Lachy, Szeremety-Klimki, Palice-Bacibidy itd. Dla każdego
mieszkańca Dawidowa jasne było, że ślub Piotra Huka i Marii Huk
nie był związkiem pomiędzy krewnymi, bo przecież on był z
Jachuniów, a ona z Lachów, prawda, że proste i przejrzyste?
Można
powiedzie, że funkcja przydomka zatoczyła wielkie koło. Dawniej
przezwisko było stosowane do rozróżniania osób, a z czasem
przekształciło się w nazwiska. Potem, gdy nazwiska we wsi zaczęły
się powtarzać, dodawano przydomki do nazwisk właśnie dla
rozróżnienia mieszkańców.
Etymologia
przydomków jest taka sama jak nazwisk. Miejsce zamieszkania,
powiedzonka, cechy charakteru, imiona przodków to późniejsze
przydomki. Huki-Lachy podkreślają Polskie pochodzenie,
Huki-Baratomy toużycie węgierskiego słowa dlaokreślenia rodziny (węg. Baratom –
przyjaciel, przyjacielski). W Dawidowie funkcjonowały trzy rody
Paliców o przydomkach: Bacibidy, Kalamity i Sracie. Pierwsze, według relacji
rodziny, wywodzi się od przodka,który zwykł mawiać „Będzie
bida”. Kalamita to po słowacku „nieszczęście”, a więc można
tłumaczyć jako Palice-Nieszczęśliwi. Ostatnie wynika z miejsca
zamieszkania obok srok lub rodziny Sroków. Inny przydomek Jana
Gulewicza Najmana wywodzi się od sprawowanej funkcji, którą było
m.in. zatrudnianie (najmowanie) ludzi do robót publicznych, a Józefa
Młotka – Jantuszeczko od przodka Antoniego.
Również
w dokumentach urzędowych możemy napotkać zapisy odwołujące się
do przydomków. I tak np. w dokumencie C.K. Urzędu Podatkowego i
Depozytów Sądowych w Winnikach z dnia 02-05-1913 roku o
„Ustanowieniu Służebności” możemy odnaleźć zapis „Za
świadectwem ksiąg gruntowych dla gminy Dawidów jest wpisanem na
rzecz Franciszka Barana zwanego Luby prawo własności
ciała tabularnego...”. Mowa tu o Franciszku Baranie mieszkającym
niedaleko źródełka i stawu zlokalizowanego na Poddębinie.
Przydomki
to jedna z najważniejszych rzeczy w Dawidowie. Ich znajomość
znacznie ułatwia odkrywanie zawiłości jakie towarzyszą
poszukiwaniom genealogicznym.
Jak
ważna jest wiedza o przydomku rodziny udowodniła mi jedna z wizyt
w Dawidowie. W 2010 roku wraz z moim wujem, Feliksem Kotiuszko,
postanowiliśmy odnaleźć jego dom rodzinny na Poddębinie.
Zostaliśmy zaopatrzeni, przez Romana Kotiuszkę (ojca Feliksa) w
szkic, na którym rozrysowana była lokalizacja jego domu. Na swojej
drodze spotkaliśmy Pana Iwasieczkę,obecnego mieszkańca Dawidowa,
który pamiętał czasy przed 1945 rokiem, i który, jak mieliśmy
nadzieję, potwierdzi nam cel naszych poszukiwań. Niestety nasz
przewodnik kategorycznie zaprzeczył, że w domu, który znaleźliśmy,
mieszkała rodzina Kotiuszków. Dyskusja była bardzo gorąca bo
nasz plan mówił nam coś innego niż nasz przewodnik. W ostatni
niemal momencie przypomniałem sobie przydomek „tych” Kotiuszków
i zapytałem, czy w tym domu mieszkały Gołąbki. Okazało się, że
mówiliśmy o tej samej rodzinie tylko, że Pan Iwasieczko pamiętał
wyłącznie przydomek rodziny czyli Gołabki, a zapomniał o właściwym nazwisku.
Innym
razem odwiedzając rodzinę Huków w okolicach Bierutowa próbowałem
wyjaśnić moje pokrewieństwo pewnej starszej pani. Po zakończeniu
wywodu o mojej babci Marii z Huków Klimasiewiczowej, zauważyłem,
że moja rozmówczyni potakuje, ale jakoś bez przekonania.
Spróbowałem inaczej i powiedziałem, że jestem wnukiem „Mańki
Lachowej” i w jednej chwili starsza pani rozpromieniła się i
tylko dla potwierdzenia dodała, że moja babcia to siostra
Stacha-Lacha.
Nie
inaczej mają się przydomki osób. O kilku osobach z mojej rodziny
łatwiej pamiętam z przezwiska Błycha (Antoni Palica), Ciotka Binka
(Elżbieta Palica zd. Grab), Bałajza (Antoni Grab), Falko (Walenty
Palica), Ciotka Kulera ( Franciszka Jarosz) itd
Poniżej
przedstawiam tabelę,którą wspólnie z przyjaciółmi udało się
przygotować. Zachęcam i liczę na uzupełnienie brakujących lub
błędnych danych
Osoba
lub przedstawiciel rodziny
|
Przydomek
Rodziny
|
Przydomek
Osoby
|
|
Baran
Izydor
|
Puzon
|
||
Baran
Michał
|
Luby
|
||
Blicharski
|
Kuna
|
||
Blicharski
Szymon
|
Kokosz
|
||
Chirowski
Franciszek
|
Kutas
|
||
Chirowski
Karol
|
Cipka
|
||
Dachnowicz
|
Krysa
|
||
Duda
Franciszek
|
Mocny
|
||
Duda
|
Gandzel
|
||
Duda
Piotr
|
Grochówka
|
||
Duda
|
Turbiny
|
||
Duda
|
Bohun
|
||
Fedyszyn
Maria
|
Gierka
|
||
Fedyszyn
Michał
|
Miniu
|
||
Fedyszyn
Jan
|
Swako
|
||
Fedyszyn
Rozalia
|
Fediowa
|
||
Grab
Bronisław
|
Gruby
|
||
Grab
Dominik
|
Hałatyn
|
||
Grab
Franciszek
|
Kula
|
||
Grab
Jan
|
Jaśku
|
||
Grab
Piotr
|
Dzawra
|
||
Grab
Kazimierz
|
Hobel
|
||
Grab
Stanisław
|
Lewak
|
||
Grab
Jaśku
|
Magdzie
|
||
Grab
Antoni
|
Krzywy
Antek
|
||
Grab
Józef i Piotr
|
Piel
|
||
Grab
Wincenty
|
Pop
|
||
Gulewicz
Dominik
Gulewicz
Jan
|
Najman
|
||
Gulewicz
Jacenty
|
Jacko
|
||
Gulewicz
Michał
|
Baniaczek
|
||
Gulewicz
Józef
|
Szmirak
|
||
Gulewicz
Stanisław
|
Hawryszko
|
||
Gulewicz
Szczepan
|
Rumistrz
|
||
Hawryluk
Piotr
|
Kaczaj
|
||
Huk
Antoni
|
Lachy
|
||
Huk
Franciszek
|
Baratomy
|
||
Huk
Piotr
|
Jachunie
|
||
Jaremko
Jan
|
Grzeczny
|
||
Jaremko
Michał
|
Reks
|
||
Jaremko
Piotr
|
Kałyna
|
||
Jaremko
Bazyli
|
Wasylko
|
||
Jaremko
|
Muzyki
|
||
Korzeniowski
Adolf
|
Kozara
|
||
Korzeniowska
Hela
|
Niemy
|
||
Korzeniowski
Karol
|
Żorniarz
|
||
Korzeniowski
Antoni
|
Kosynier
|
||
Korzeniowski
|
Świndrus
|
||
Kotiuszko
Roman
|
Gołąbek
|
Strońć
|
|
Łęczyński
Franio
|
Jezusek
|
||
Mazur
Andrzej
|
Ksiądz
|
||
Mazur
Józef
|
Taradajka
|
||
Mazur
Łukasz
|
Bulbas
|
||
Mazur
Michał
|
Maćku
|
||
Mazur
Stanisław
|
Kutlum
|
||
Mazur
Stefan
|
Cesarz
|
||
Mazur
Tekla
|
Król
|
||
Mazur
Wojciech
|
Kanarek
|
||
Mazur
Piotr
|
Matanka
|
||
Mazur
Wojciech
|
Bogacz
|
||
Mazur
|
Ogier
|
||
Mucha
Józef
|
Cymbalista
|
||
Młotek
Józef
|
Jantuszeczko
|
||
Najda
|
Kubałajca
|
||
Offman
Maciej
|
Margocha
|
||
Offman
Michał
|
Szałagun
|
||
Palica
Karol
|
Cirkosz
|
||
Palica
Mateusz
|
Kalamity
|
||
Palica
Stanisław
|
Bacibidy
|
||
Palica
|
Sracie
|
||
Palica
Józef
|
Bączek
|
||
Pękalski
|
Śpiewaki
Święte
|
||
Szeremeta
|
Szpile
|
||
Szeremeta
|
Baszarama
|
||
Szeremeta
|
Klimki
|
||
Szczyński
Dominik
|
Szwaczku
|
||
Zdęba
Dominik
|
Kolejarz
|
||
Zdęba
Jan
|
Stolarz
|
||
Zielonka
Józefa
|
Makuszycha
|
||
Palica
Antoni
|
Błycha
|
||
Grab
Antoni
|
Bałajza
|
||
Huk
Stanisław
|
Lachy
|
Stachu-Lachu
|
|
Klimek
|
|||
Zielonki
|
Rytale
|
Autor: Tomasz Klimasiewicz
Istniała rodzina Blicharskich z przydomkiem Maczajki. Informacja od pani Elżbiety Wróblewskiej.
